Enflasyon zirveye tırmandı: Eğitim ve konut fiyatları şok ediyor

Özellikle Aralık ayında, yıllık enflasyon oranı belirgin bir şekilde düşüş gösterdi. Aralık ayı için açıklanan yüzde 1,03'lük aylık enflasyon oranı, Mayıs 2023’ten bu yana kaydedilen en düşük seviyeye işaret ediyor.

Bu, fiyat artışlarının bir miktar hız kestiğini ve yıl sonu itibariyle enflasyon oranının daha kontrollü bir seviyeye indiğini gösteriyor.

Bununla birlikte, yıllık enflasyon oranındaki yüksek seviye, halkın alım gücünde zorluklara yol açarken, Merkez Bankası'nın para politikalarındaki değişimlerin etkilerini de gösteriyor.

Bu gelişmeler, hem iç piyasa hem de uluslararası ekonomik koşullarla bağlantılı olarak Türkiye’nin ekonomik politikalarının ve faiz oranlarının gelecekteki seyrini etkilemeye devam edecek gibi görünüyor.

Enflasyon oranlarının yüksekliği, özellikle gıda ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalarla bağlantılı olarak, yaşam maliyetlerinin artmasına sebep olmayı sürdürüyor.

Türkiye'de memur ve emekli maaşlarını doğrudan etkileyen kritik enflasyon verisi açıklandı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan verilere göre, 2024 yılı Aralık ayında tüketici fiyatları, bir önceki aya göre yüzde 1,03 oranında artarken, yıllık enflasyon ise yüzde 44,38 olarak kaydedildi.

Yıllık bazdaki enflasyon oranı, ekonomik beklentilerin bir miktar altında kaldı. Öte yandan, yıllık çekirdek enflasyon da yüzde 45,34 seviyesinde gerçekleşti.

Üretici fiyatlarındaki gelişmeler de dikkat çekici oldu. Aralık ayında üretici fiyatları aylık yüzde 0,40 oranında artarken, yıllık bazda ise yüzde 28,52 olarak belirlendi. Üretici fiyatları tarafındaki ivme ise aşağı yönlü bir seyir izledi.

Eğitim ve Konut Sektörlerinde Fiyat Artışı Zirveye Çıktı

2024 yılı boyunca en fazla fiyat artışı gösteren grup ise eğitim sektörü oldu. Eğitim harcamalarındaki yıllık artış, yüzde 91,64 seviyesine ulaşarak, diğer harcama kalemlerinin çok üzerinde bir artış gösterdi.

Eğitim grubunun ardından konut sektörü de yüzde 69,03 ile fiyat artışında dikkat çekerken, lokanta ve otel fiyatları ise yüzde 57,13 oranında bir yükselme kaydetti.

Ulaştırma grubunda ise fiyat artışı daha sınırlı kaldı ve sadece yüzde 25,88 seviyesinde gerçekleşti.

Aylık bazda fiyat artışları incelendiğinde, en yüksek artış ev eşyası grubunda görüldü. Ev eşyası fiyatları, bir önceki aya göre yüzde 2,78 oranında artarken, haberleşme grubu da yüzde 1,82’lik bir artışla dikkat çekti. Konut fiyatları ise yüzde 1,71 oranında yükseldi.

Bu dönemde, 143 temel harcama kaleminden 112'sinin fiyatında artış yaşandı, 19 kalemde ise fiyat düşüşü gözlendi. Geriye kalan 12 kalem ise sabit kaldı.

Ekonomistlerin ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) beklentilerine bakıldığında, 2024 yılı sonunda enflasyon oranının yüzde 45,20 civarında olacağı öngörülüyordu.

Ancak yılsonu itibarıyla açıklanan yüzde 44,38'lik yıllık enflasyon verisi, bu tahminin biraz altında kaldı.

TCMB’nin 2024 yılı sonu enflasyon beklentisi ise yüzde 44 seviyesinde bulunuyordu. Merkez Bankası'nın, 2024 yılı için yıllık enflasyon beklentisini açıklarken daha önceki beklentilerin hafifçe revize edildiği görülmüş, Orta Vadeli Program'da ise enflasyonun yüzde 41,5 seviyelerinde gerçekleşmesi bekleniyordu.

2024 Yılında Enflasyon Düşüşe Geçti, Ama Hala Yüksek Seviyelerde

2024 yılının enflasyon dinamikleri, özellikle yılın ikinci yarısında yaşanan baz etkisi ile değişmeye başladı.

Yılın başında yüzde 64,86 ile yüksek bir enflasyon oranı kaydeden Türkiye, Mayıs ayında yıllık enflasyonun zirve noktasına ulaşarak yüzde 75,45 seviyesine çıkmıştı.

Ancak, Mayıs ayından sonra enflasyonda belirgin bir düşüş trendi gözlendi ve Kasım ayında yıllık enflasyon yüzde 47 seviyelerine kadar geriledi.

TCMB, 2024’ün ilk yarısında faiz artırımına gitmiş, yılın ikinci yarısında ise sıkı para politikasına devam etmişti. Aralık ayında Merkez Bankası, faiz oranını 2,5 puan indirerek yüzde 47,50 seviyesine çekti.

Aralık ayına ilişkin öncü göstergelere baktığımızda ise perakende fiyat artışlarının hız kestiği gözlemlendi.

İstanbul Ücretliler Geçinme Endeksi, Aralık ayında yıllık bazda yüzde 55,27 oranında arttı; Kasım ayında bu oran yüzde 57,99 idi. İstanbul Ticaret Odası'nın verilerine göre, Aralık ayında perakende fiyatlarındaki aylık artış, Kasım’daki yüzde 3,07 seviyesinden yüzde 1,74’e geriledi.

Toptan eşya fiyatlarındaki artış ise yüzde 0,82 olurken, yıllık bazda yüzde 40,64 artış kaydedildi.

Türk-İş tarafından açıklanan verilere göre, Aralık ayında Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin gıda harcamaları için yapması gereken asgari tutar, bir önceki aya göre yüzde 2,54 oranında artmış durumda.

Kasım ayında ise bu artış yüzde 0,64 olarak kaydedilmişti. Bu veriler, gıda fiyatlarının artış hızında belirgin bir yükselişe işaret ediyor.

Yıllık gıda enflasyonu, Kasım ayında yüzde 46,60 seviyesinde iken, Aralık ayında bu oran yüzde 46,09 olarak gerçekleşti.

Türkiye'nin 2024 yılı sonu enflasyon verisi, ekonomik beklentiler doğrultusunda şekillenmiş olsa da, fiyat artışları özellikle eğitim, konut, lokanta ve otel gibi sektörlerde belirgin bir artış göstermiştir.

Merkez Bankası'nın sıkı para politikası ve baz etkisi, 2024'ün ikinci yarısında enflasyonu bir miktar düşürse de, enflasyonun yüksek seviyelerde kalmaya devam ettiği görülmektedir.