Yeni yönetmelik, otonom araçların yollarda güvenle kullanılabilmesi için gerekli olan teknik standartları detaylı bir şekilde tanımlıyor.Araçların donanım ve yazılım açısından sahip olması gereken minimum kriterler, test prosedürleri ve araçların trafiğe çıkmadan önce hangi onay süreçlerinden geçeceği gibi kritik konular net bir şekilde düzenlendi.Güvenlik sistemleri,Sensör ve algılama mekanizmaları,Trafik kurallarına uygun hareket edebilme kabiliyeti,Veri güvenliği ve siber saldırılara karşı koruma yöntemleri gibi özelliklerinin ulusal standartlara uygunluğu zorunlu hale getirildi.
Test Süreçleri ve Onay Mekanizmaları
Yönetmelik, sürücüsüz araçların trafikte kullanılmadan önce kapsamlı testlerden geçirilmesini öngörüyor.Bu test süreçleri, araçların farklı hava ve yol koşullarında nasıl performans gösterdiğini, yayalar ve diğer araçlarla güvenli bir şekilde etkileşim kurup kuramayacağını ölçmeye odaklanacak.Testleri başarıyla geçen araçlar, yetkili kuruluşlardan gerekli onayları alarak trafiğe çıkmaya hak kazanacak.
Türkiye’nin Otonom Araç Ekosistemi Hedefi
Türkiye, bu düzenleme ile sadece yasal altyapıyı oluşturmakla kalmıyor, aynı zamanda otonom araç teknolojilerinin geliştirilmesi ve üretilmesi için de elverişli bir ortam yaratmayı hedefliyor.Yurt içindeki teknoloji firmaları, start-up’lar ve otomotiv devlerinin, bu yönetmelik doğrultusunda yenilikçi çözümler geliştirmesi bekleniyor.Ayrıca, Türkiye'nin yerli otomobil girişimi Togg gibi projelerin de bu düzenlemeden olumlu şekilde etkilenmesi öngörülüyor.
Uluslararası Standartlara UyumYönetmelik, uluslararası standartlar göz önünde bulundurularak hazırlandı. Böylece Türkiye, otonom araç teknolojilerinde dünya genelindeki gelişmelerle uyumlu bir politika izleyerek, bu alandaki küresel rekabette yerini sağlamlaştırmayı amaçlıyor.Türkiye’nin otonom araçlara yönelik attığı bu adım, teknolojik dönüşüm sürecinde hem ekonomik hem de sosyal açıdan önemli etkiler yaratacak gibi görünüyor.Bu düzenleme, otonom araçların günlük yaşama entegrasyonunu hızlandırırken, teknolojinin güvenli ve sürdürülebilir bir şekilde yaygınlaşmasının önünü açacak.Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan ve bugün Resmi Gazete’de yayımlanan "Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Hakkında Yönetmelik", sürücüsüz araçlara yönelik yasal ve teknik standartları netleştiriyor. Avrupa Birliği’nin 2022/1426 sayılı tüzüğünü temel alan bu düzenleme, otonom araç teknolojisinin Türkiye’de güvenli bir şekilde benimsenmesi için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Otonom Araçlar için Tip Onayı ŞartıDüzenleme kapsamında, Türkiye’ye ithal edilen veya ülke içinde üretilen tam otonom sürüş sistemine sahip araçların, yola çıkmadan önce belirlenen teknik kriterlere uygunluğunu kanıtlayarak tip onayı alması gerekecek.Bu onay süreci, hem güvenlik standartlarını hem de teknolojinin yerel altyapıya uygunluğunu doğrulamayı hedefliyor.
Üç Kullanım Senaryosu BelirleniyorBelirlenmiş Alan TaşımacılığıManuel sürüş modundan tam otonom moda geçiş yapabilen araçlar da dahil olmak üzere, insan ya da mal taşımacılığı için tasarlanmış ve belirli bir alanda faaliyet gösterebilen araçlar bu kapsamda değerlendiriliyor.
Sabit Güzergâhlı TaşımacılıkÖnceden belirlenmiş çıkış ve varış noktalarına sahip, sabit güzergâhta yolcu veya mal taşıyan araçları içeriyor. Çift modlu araçlar bu senaryoya uygun şekilde tasarlanabiliyor.
Otonom Park SistemleriAraçların belirli otopark tesislerinde otomatik park yapmasını sağlayan tam otonom sürüş modları bu kategoriye giriyor. Bu sistem, otopark altyapısını (örneğin, konum belirleme işaretleri veya sensörler) kullanarak ya da tamamen bağımsız çalışabiliyor.
Otonom Sürüş Teknolojisinin SeviyeleriOtonom sürüş sistemleri, araçların sürüş işlevlerini otomatikleştirme derecesine göre beş farklı seviyede sınıflandırılıyor:
Seviye 0: Tüm kontrol sürücüde.
Seviye 1: Aracın bazı fonksiyonları (örneğin hız sabitleme) otomatikleştirilir, ancak sürücü ana kontrolü elinde tutar.
Seviye 2: Gaz, fren ve direksiyon otomatikleştirilmiştir, ancak sürücü her zaman dikkatli olmalıdır.
Seviye 3: Bazı sürüş görevleri tamamen otomatik olsa da sürücü belirli durumlarda kontrolü devralmak zorunda kalabilir.
Seviye 4: Çoğu sürüş görevi otomatikleştirilmiştir, ancak sınırlı koşullar (örneğin kötü hava şartları) sürücü müdahalesi gerektirebilir.
Seviye 5: Tüm sürüş görevleri her durumda tam otomatikleştirilmiştir ve sürücüye ihtiyaç duyulmaz.
Güvenlik ve Trafik Kazalarının AzaltılmasıDünya Sağlık Örgütü verilerine göre, her yıl dünya genelinde yaklaşık 1.35 milyon kişi trafik kazalarında hayatını kaybederken, 50 milyon kişi de yaralanıyor.Trafik kazalarının %95’i insan hatasından kaynaklanıyor. Tam otonom araçların, insan kaynaklı hataları en aza indirerek ölümcül kazaları büyük ölçüde azaltması bekleniyor.
Türkiye’nin Otonom Taşıma GeleceğiBu yeni düzenleme, Türkiye’de otonom araç teknolojilerinin yaygınlaşmasına önemli bir katkı sağlayacak.Güvenlik standartlarının yanı sıra bu araçların, trafik yoğunluğunu azaltma, enerji verimliliği sağlama ve çevreye duyarlı çözümler sunma gibi avantajları da bulunuyor.Yönetmelik, yalnızca Türkiye’de değil, küresel otomotiv endüstrisiyle uyumlu bir altyapının geliştirilmesini de teşvik ediyor.Bu düzenleme, hem kullanıcılar hem de sektör açısından büyük bir potansiyel taşıyan otonom araç teknolojisinin hayatımızdaki rolünü güçlendirecek.
