2025 yılında başlayan ve 2026’da yeniden alevlenen İran–İsrail gerilimi, Amerika Birleşik Devletleri’nin de dahil olmasıyla artık bölgesel bir kriz olmaktan çıkmış, küresel bir güç mücadelesine dönüşmüştür. Ve bu mücadelenin odak noktası nettir: Hürmüz Boğazı.
Son bir yılda adını sıkça duyduğumuz bu dar su yolu, aslında dünya enerji dengelerinin merkezinde yer alıyor. Peki Hürmüz Boğazı’nı bu kadar kritik kılan nedir?
Günlük yaklaşık 20–21 milyon varil petrol akışının gerçekleştiği bu boğaz, dünya deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapmaktadır. Aynı zamanda küresel petrol tüketiminin yaklaşık %20’si bu hat üzerinden karşılanmaktadır. Basra Körfezi’nden çıkan enerji kaynaklarının Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’ya ulaşmasında en kritik geçiş noktasıdır.
Kısacası Hürmüz Boğazı, yalnızca bir su yolu değil; küresel ekonominin can damarlarından biridir.
Bugün yaşanan gerilimlerin temelinde bu stratejik gerçek yatmaktadır. Asıl mesele, bu kritik geçiş noktasının yeni dönemde kimlerin etkisi ve kontrolü altında olacağıdır. Çünkü Hürmüz üzerinde söz sahibi olan aktörler, dolaylı olarak dünya enerji akışını ve küresel dengeleri yönlendirme gücüne sahip olacaktır.
Bu nedenle bölgede yaşanan gelişmeleri yalnızca İran ile İsrail arasındaki bir gerilim olarak okumak eksik kalır. Burada daha geniş ve çok katmanlı bir güç mücadelesi söz konusudur. Özellikle yükselen küresel aktör Çin’e verilen dolaylı mesajlar da bu denklemin önemli bir parçasıdır.
Hürmüz’de yaşananlar, tıpkı Doğu Akdeniz örneğinde olduğu gibi, yeni dünya düzeninde söz sahibi olmak isteyen güçlerin satranç tahtasına dönüşmüş durumdadır. Bu tablo, yalnızca bölgesel bir kriz değil; küresel sistemin yeniden şekillendiği bir sürecin yansımasıdır.
Bu gerilimin etkileri sadece Orta Doğu ile sınırlı kalmayacaktır. Avrupa Birliği’nden BRICS yapılanmasına, NATO’dan Birleşmiş Milletler’e kadar birçok uluslararası yapı bu süreçten doğrudan ya da dolaylı şekilde etkilenecektir.
En büyük risk ise bu gerilimin kontrolsüz bir şekilde büyümesidir. Ancak tarih bize göstermektedir ki, diplomasi ve aklıselim devreye girdiğinde en karmaşık krizler dahi yönetilebilir.
Önemli olan, bu sürecin daha fazla derinleşmesine izin verilmeden, kalıcı ve dengeli çözüm yollarının aranmasıdır.
Hürmüz çıkmazının nasıl sonuçlanacağını zaman gösterecek.
Ancak görünen o ki, burada yaşananlar yalnızca bugünü değil, yarının dünyasını da şekillendirecek.
Saygı ve hürmetle…
